یکی از بیمه‌های پرکاربرد و یکی از بخش‌هایی که مخاطبین معمولا در مورد ان سوال دارند مربوط به بیمه بیکاری است، در ادامه بیمه بیکاری و قوانین مرتبط با آن توضیح داده شده‌اند:

 

ماده ۱

تمام افرادی که تابع قوانین کار و کار کشاورزی و همچنین مشمول قوانین تأمین اجتماعی هستند، مشمول قوانین بیمه بیکاری خواهند شد.

تبصره – گروه‌هایی مانند: بازنشستگان، ازکارافتادگان، صاحبان حِرف و مشاغل آزاد، بیمه‌شدگان اختیاری و اتباع خارجی مشمول این قانون نمی‌شوند.

 

ماده ۲

فردی که بدون میل و اراده خود، کارش را از دست داده است، بیکار به حساب می‌آید.

 

تبصره ۱ – افرادی که به دلیل تغییرات به وجود آمده در ساختار اقتصادی و به تشخیص وزارتخانه ذیربط و تائید شورای عالی به صورت موقف بیکار شده‌اند، بیکار به حساب نخواهند آمد. به‌عبارتی ‌دیگر، مشمول این قانون نخواهند شد.

تبصره ۲ – اشخاصی که به دلیل بلایایی طبیعی مانند سیل، زلزله و دیگر حوادثی مانند جنگ بیکار می‌شوند، با معرفی واحد کار و امور اجتماعی، می‌توانند از این مزایای قانون استفاده کنند.

 

ماده ۳

بیمه بیکاری، یکی از خدمات حمایتی سازمان تأمین اجتماعی به حساب می‌آید. از این رو، این بیمه به افرادی که حق بیمه مقرر خود را پرداخت می‌کردند، تعلق خواهد گرفت.

 

 

ماده ۴

بیمه‌شده باید معرفی‌نامه کتبی از واحد کار و امور اجتماعی محل خود، داشته باشد تا از مزایای این بیمه، بهره‌مند شود.

تبصره – بیمه‌شدگان بیکار، کلیه حقوق، مزایا و خسارت‌های تعریف شده در این قانون را دریافت خواهند کرد.

 

ماده ۵

پرداخت حق بیمه بیکاری بر عهده کارفرما است. این حق بیمه جزو همان ۲۳% حق بیمه‌ای که از طرف کارفرما پرداخت می‌شود. میزان حق بیمه بیکاری ۳% است.

تبصره – مواردی از جمله ،مزد بیمه‌شده و چگونگی تعیین حق بیمه بیکاری، چگونگی دریافت آن، مشخص کردن تکلیف بیمه‌شده و کارفرما و همچنین مراحل و چگونگی رسیدگی به اعتراض، تخلف در قوانین بیمه بیکاری تأمین اجتماعی، مشخص شده است.

 

ماده ۶

بیمه‌شدگان باید شرایط زیر را به منظور دریافت بیمه بیکاری داشته باشند:

شخص متقاضی قبل از اعلام کردن خود به عنوان بیکار، باید حداقل یک سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد. (البته به جز تبصره ۲ ماده ۲)

فرد متقاضی حداکثر باید تا ۳۰ روز بیکاری و همچنین آمادگی خود را برای پذیرش شغل تخصصی و متناسب اعلام کند. در صورت داشتن عذر موجه بعد از ۳۰ روز و با تائید هیئت حل اختلاف تا ۳ ماه امکان‌پذیر خواهد بود.

 متقاضی باید در دوره‌های آموزشی و سوادآموزی شرکت کند و هر دو ماه یک‌بار، گواهی لازم را به شعب تأمین اجتماعی ارائه دهد.

 

تبصره ۱ – در صورتی که کارگر بیکار در مکانی با حقوق کمتر از حق بیمه بیکاری مشغول به کار شود، مابه‌التفاوت دریافتی بیمه‌شده از حساب صندوق بیمه بیکاری به او پرداخت می‌شود.

تبصره ۲ – مدت زمانی که فرد از بیمه بیکاری استفاده می‌کند، جزو سوابق بیمه‌ای به حساب خواهد آمد.

 

ماده ۷

مدت پرداخت بیمه بیکاری به صورت زیر است:

از زمان شروع برخورداری از بیمه بیکاری، جمع مدت پرداخت مقرری از جمله شرکت در دوره‌های آزمایشی یا دائمی برای افراد مجرد حداکثر ۳۶ ماه و برای افراد متأهل حداکثر ۵۰ ماه و بر اساس شرایط زیر است:

۶ تا ۲۴ ماه، برای مجردین ۶ ماه و برای متأهلین یا متکفلین ۱۲ ماه

۲۵ تا ۱۲۰ ماه، برای مجردین ۱۲ ماه و برای متأهلین یا متکفلین ۱۸ ماه

۱۲۱ تا ۱۸۰ ماه، برای مجردین ۱۸ ماه و برای متأهلین یا متکفلین ۲۶ ماه

۱۸۱ تا ۲۴۰ ماه، برای مجردین ۲۶ ماه و برای متأهلین یا متکفلین ۳۶ ماه

۲۴۱ ماه به بالا، برای مجردین ۳۶ ماه و برای متأهلین یا متکفلین ۵۰ ماه

تبصره –افراد بیش از ۵۵ سال سن تا زمان سن بازنشستگی مشمول قانون بیکاری خواهند بود.

 

 

 

میزان مقرری دریافتی بیمه بیکاری

مقدار مقرری دریافتی بیمه بیکاری به شرح زیر است:

 

مقرری دریافتی روزانه برای شخص بیکار برابر با ۵۵% میانگین مزد، حقوق یا کارمزد دریافتی او خواهد بود. به میزان مقرری برای افراد متأهل یا متکفل، حداکثر تا ۴ نفر و به ازای هر نفر، برابر با ۱۰% حداقل دستمزد اضافه خواهد شد. میزان مقرری بیمه بیکاری، بین حداقل دستمزد و ۸۰% متوسط مزد یا حقوق است. (در حقیقت نباید از این مقادیر کمتر یا بیشتر باشد.)

مقرری از روز اول قابل محاسبه و پرداخت است.

تبصره ۱ – متوسط مزد یا حقوق روزانه، به این صورت محاسبه می‌شود: جمع کل دریافتی بیمه‌شده (مأخذ دریافتی حق بیمه در آخرین ۹۰ روز قبل از بیکار شدن) تقسیم بر روزهای کار. برای بیمه‌شدگان کارمزدی، شامل جمع کل دریافتی بیمه‌شده (مأخذ دریافتی حق بیمه در آخرین ۹۰ روز قبل از بیکار شدن) تقسیم بر ۹۰. اگر بیمه‌شده کارمزدی در مدت سه ماه مشخص از مبلغ دستمزدی خود استفاده کرده باشد، متوسط مزدی که بر مبنای محاسبه غرامت دستمزد محاسبه شده است، به عنوان دستمزد روزهای بیکاری در نظر گرفته خواهد شد.

تبصره ۲ – همسر (زن و شوهر)، فرزندان دختر (تا زمانی که ازدواج نکرده و شغلی ندارند.)، فرزندانی زیر ۱۸ سال (یا محصل و دانشجو یا طبق نظر پزشک ازکارافتاده)، پدر و مادر با سن بالای ۶۰ برای پدر (یا اینکه ازکارافتاده باشند. البته باید پزشک معتمد تأمین اجتماعی این مساله را تائید کند. همچنین اینکه معاششان توسط بیمه، تأمین می‌شود.)، خواهر و برادر تحت تکفل (در صورت داشتن شرایط مربوط به فرزندان اناث و ذکور، نوشته شده در بندهای (۲) و (۳) این تبصره.) افراد تحت پوشش این ماده هستند.

تبصره ۳ – دریافت بیمه بیکاری، ارتباطی با مستمری جزئی بیمه ندارد و مانع قطع شدن آن نخواهد شد.

تبصره ۴ – در صورتی که هر دو زوج بیکار شوند، فقط یکی از آن‌ها می‌تواند به ازای تعداد فرزندان از بیمه بیکاری استفاده کند.

تبصره  5 – بیمه‌شدگان بیکار و افراد تحت تکفل آن‌ها می‌توانند از خدمات درمانی بندهای الف و ب ماده ۳ استفاده کنند.

تبصره ۶ – بیمه بیکاری معاف از مالیات است.

 

 

ماده ۸ قانون بیمه بیکاری

در شرایط زیر، بیمه بیکاری قطع خواهد شد:

 

اشتغال به کار مجدد بیمه‌شده

شرکت نکردن بدون عذر موجه در دوره‌های کارآموزی یا سوادآموزی

قبول نکردن شغل پیشنهادی تخصصی یا مرتبط به حرفه او

در صورت استفاده از مستمری بازنشستگی یا ازکارافتادگی

اعاده گشتن بیمه‌شده از انحا با دریافت مزد روزهای بلاتکلیفی به کار مربوطه

تبصره ۱ – در صورتی که اثبات شود که بیمه‌گزار به میل و خواست خود بیکار است، وی موظف به بازگرداندن مستمری دریافتی در دوران بیمه بیکاری خواهد بود.

تبصره ۲ – در صورتی که بیمه‌شده در جایی به کار مشغول شود و از بیمه بیکاری هم استفاده کند، از زمان تاریخ اشتغال باید مبلغ‌های دریافتی را بازگرداند.

تبصره 3  – در صورتی که کمک هزینه حین کارآموزی دریافت کند، بیمه بیکاری او تحت تأثیر قرار نخواهد گرفت.

 

ماده ۹

کارفرمایان باید محل‌های خالی از شغل را با هماهنگی شورای اسلامی و نمایندگان کارگران به مراکز خدمات اشتغال معرفی کنند.

تبصره ۱ – دولت باید هر سال بودجه مشخصی را برای طرح‌های اشتغال‌زایی برای اشتغال به کار بیکاران در نظر بگیرد. تعیین این بودجه باید از طریق سیستم بانکی، منابع اعتباری سازمان تأمین اجتماعی و اعتبارات قرض‌الحسنه باشد. یا اینکه از طریق شرکت‌های تعاونی یا خصوصی و تحت نظر وزارت کار و امور اجتماعی پیاده‌سازی و اجرا کند.

تبصره ۲ – در اخذ پروانه‌های کسب‌وکار و دریافت موافقت‌نامه‌های اصولی و تأسیس واحدهای اقتصادی، بیکاران مشمول قوانین بیمه بیکاری در اولویت قرار خواهند گرفت.

تبصره ۳ – آموزش مهارت‌های مورد نیاز برای افزایش توانایی‌های بیکاران، تحت پوشش بیمه بیکاری بند ج ماده ۷ باید توسط سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای وزارت کار و امور اجتماعی فراهم شود. هزینه‌های مربوط از محل اعتبارات حساب صندوق بیمه بیکاری و بر اساس آیین‌نامه پیشنهادی سازمان‌های آموزش فنی و حرفه‌ای و تأمین اجتماعی و تائید وزارت کار و امور اجتماعی و بهداشت، پرداخت می‌شود.

تبصره ۴ – تشکیل کلاس برای مشمولان بی‌سواد، وظیفه نهضت سوادآموزی با همکاری کارفرمایان و وزارتخانه‌های ذیربط است.

 

ماده ۱۰

حساب‌های درآمد بیمه بیکاری و پرداخت آن باید جداگانه باشد و هر سال گزارش عملکرد مالی آن به وزیر بهداشت و وزیر کار اعلام شود.

 

ماده ۱۱

مجری این قوانین بیمه بیکاری، وزارت کار و امور اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی است.

 

ماده ۱۲

هزینه‌های مرتبط باید فقط از محل درآمدها توسط سازمان تأمین اجتماعی تأمین شود. در صورتی که هزینه‌های اداری و پرسنلی از ۱۰% میزان مقرری پرداختی به بیمه‌شدگان بیشتر نشود، می‌توان این هزینه‌ها را تعیین و تخصیص داده خواهند شد.

 

 

ماده ۱۳

زمان اجرای این قانون از پایان زمان آزمایشی قانون بیمه بیکاری (۰۶/۰۵/۱۳۵۹) لازم‌الاجرا است.

 

ماده ۱۴

آیین‌نامه اجرایی در مدت یک ماه توسط وزارت کار و امور اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی تعیین و به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.

 

 

حقوق بیمه بیکاری در سال ۱۴۰۳

میزان حقوق بیکاری در سالهای مختلف دچار افت و خیزهایی هرچند جزیی می شود؛ در سال ۱۴۰۳ این عدد برابر با ۵۵% متوسط حقوق سه ماه اخیرتان است و حداکثر، ۸۰% از متوسط حقوقتان به شما پرداخت می‌شود. از همان اولین روزی که فرد شغل خود را از دست می‌دهد، مقرری قابل پرداخت است.

 

باید بدانید که از دیگر عواملی که بر افزایش این کمک هزینه ماهیانه موثر است می‌توان به حقوق سه ماه آخر و تعداد افرادی که تحت تکفل شما قرار دارند، اشاره کرد. همچنین شما می‌توانید تا چهار نفر را تحت تکفل داشته باشید که به‌ازای هر نفر ۱۰ درصد به دریافتی‌تان افزوده می‌شود. البته سقف مبلغ پرداختی به شما همان ۸۰% متوسط حقوق خواهد بود.

 

به عنوان مثال، فردی که حقوق دریافتی او معادل حداقل حقوق وزارت کار است، در سال ۱۴۰۳ به ازای هر ساعت کار ۳۲۵.۸۸۴ ریال دریافت خواهد کرد. در صورتی که این فرد برای استفاده از بیمه بیکاری اقدام کند، حداقل به ازای هر ساعت کار مقرر، ۵۵% این مبلغ یعنی ۱۷۹.۲۳۶ ریال به او تعلق می‌گیرد. حداکثر حقوق بیکاری چنین فردی هم می‌تواند معادل ۸۰ درصد حقوق دریافتی یعنی ۱.۱۶۷.۸۲۲ ریال به ازای هر ساعت کار در نظر گرفته شود.