توانگری مالی

توانگری مالی چیست و چه اهمیتی دارد؟

به طور کلی توانگری مالی (solvency)، توانایی مالی موسسه بیمه برای پوشش ریسک های پذیرفته شده خود می‌باشد.

برای ارائه تعریف دقیق و شاخص مرتبط با این موضوع لازم است به نسبت توانگری مالی (Solvency Margin Ratio: SMR)، نسبتی که مقدار توانگری مالی مؤسسه بیمه را اندازه می‌گیرد و از تقسیم مبلغ سرمایه موجود بر مبلغ سرمایه الزامی بدست می‌آید اشاره نماییم.

موسسات بیمه بایستی هر سال محاسبات مرتبط با حسابرسی صورت‌های مالی را همراه اظهارنظر حسابرس و بازرس قانونی، به بیمه مرکزی ارسال کنند. بیمه مرکزی طبق این صورت‌های مالی، توانگری شرکت‌های بیمه را اعلام می‌کند.

بر اساس ماده‌ ۷ آیین‌نامه شماره 69 بیمه مرکزی، سطوح نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه به شرح ۵ سطح زیر تعیین می شوند:
 

سطح‌‌ ۱:  مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر با 100 درصد و بیشتر می‌باشد که درصد مطلوب تلقی می‌گردد.
 

سطح‌‌ ۲: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر با یا بیش از 70 درصد و کمتر از 100 درصد می‌باشد، این شرکت‌ها در سطح قابل‌قبول و خوبی برای پرداخت تعهدات خود هستند.          بر اساس ماده 8 آیین‌نامه 69 بیمه مرکزی، چنانچه نسبت توانگری مالی موسسه بیمه حسب نظر بیمه مرکزی در سطح ۲ باشد، مؤسسه موظف است برنامه ترمیم وضعیت مالی خود را برای ۳ سال مالی آتی (به تفکیک سالانه) تهیه و جهت رسیدگی به بیمه مرکزی ارائه دهد. در این برنامه موسسهبیمه باید نشان دهد که چگونه نسبت توانگری مالی خود را ظرف ۳ سال حداقل تا سطح ۱ ارتقاء خواهد داد. برنامه ترمیم وضعیت مالی مؤسسه بیمه حداقل شامل مواردی به شرح ذیل خواهد بود:

1. 1. صورت برآورد تفصیلی درآمدها و هزینه ها،
   2. ترازنامه و سود و زیان پیش بینی شده،
   3. نحوه تامین منابع مالی قابل دسترس جهت پرداخت معوقات و بدهیها با اولویت بیمه گزاران،
   4. زمانبندی و اولویت بندی پرداخت معوقات و بدهیها به تفکیک بدهی به بیمه گزاران و سایر بستانکاران با رعایت قوانین و مقررات مربوط،
   5. روش و نحوه محاسبه ذخایر فنی،
   6. سیاستهای کلی موسسه بیمه در مورد بیمه اتکایی،
   7. سیاست پرداخت سود به سهامداران با رعایت قوانین و مقررات مربوط،
   8. نحوه کاهش ریسک (بویژه ریسکهای بیمه گری، اعتبار، نقدینگی و بازار)،
   9. برنامه ها و اقدامات جهت تقویت ساختار مالی و نقدینگی.

سطح‌ ۳: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر با یا بیش از 50 درصد و کمتر از 70 درصد می‌باشد، این شرکت‌ها در وضعیت ضعیف قرار می‌گیرند و بایستی برای بهبود وضعیت خود در سال مالی جدید برنامه مناسبی ارائه نمایند و  و بتوانند سرمایه خود را دست‌کم تا دو سال آینده به‌میزان قابل قبولی افزایش دهند.

بر اساس ماده ۹ آیین‌نامه 69، چنانچه نسبت توانگری مالی موسسه بیمه حسب نظر بیمه مرکزی در سطح ۳ باشد، مؤسسه موظف است علاوه بر برنامه ترمیم وضعیت مالی، برنامه افزایش سرمایه خود را برای ۲ سال مالی آتی (به تفکیک سالانه) تهیه و جهت رسیدگی به بیمه مرکزی ارائه دهد. در این برنامه‌ها موسسه بیمه باید نشان دهد که چگونه نسبت توانگری مالی خود را ظرف ۲ سال حداقل تا سطح ۲ ارتقاء خواهد داد. برنامه افزایش سرمایه مؤسسه بیمه حداقل شامل مواردی به شرح ذیل خواهد بود:

1. 1. صورت گردش وجوه و صورت حساب جامع سرمایه،
   2. روشها و منابع تامین سرمایه و هزینه و ریسک هر یک،
   3. مبالغ و مدت زمان تامین سرمایه،
   4. نحوه و موارد مصرف سرمایه،
   5. سیاست پرداخت پاداش به هیات مدیره و مدیران.

سطح‌‌۴: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر با یا بیش از 10 درصد و کمتر از 50 درصد می‌باشد، وضعیت این شرکت‌ها ضعیف بوده و  باید برنامه مشخص بهبود وضعیت مالی و افزایش سرمایه در یک سال آینده طراحی و به بیمه مرکزی ارائه کنند و برنامه‌های جدی و اصولی داشته باشند.

بر اساس ماده۱۰ آیین‌نامه 69، چنانچه نسبت توانگری مالی موسسه بیمه حسب نظر بیمه مرکزی در سطح ۴ باشد، مؤسسه موظف است برنامه ترمیم وضعیت مالی و برنامه افزایش سرمایه خود را برای سال مالی آتی تهیه و جهت رسیدگی به بیمه مرکزی ارائه دهد. در این برنامه‌ها موسسه بیمه باید نشان دهد که چگونه نسبت توانگری مالی خود را ظرف ۱ سال حداقل تا سطح ۳ ارتقاء خواهد داد.

سطح‌ ۵: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه کمتر از 10 درصد می‌باشد، وضعیت این دسته از شرکت‌ها بسیار ضعیف بوده و بیمه مرکزی این اختیار را دارد که بر اساس بررسی‌ها، پروانه فعالیت این شرکت‌ها را در دست‌کم یک یا چند رشته بیمه‌ای تعلیق یا باطل نماید.

همچنین بر اساس ماده ۱۲، موسسه بیمه‌ای که نسبت توانگری مالی آن طبق اعلام بیمه مرکزی در یکی از سطوح ۳ و ۴ باشد علاوه بر اقدامات مذکور در مواد ۸ تا ۱۱ این آیین نامه بر حسب مورد، موظف است به نحوی که بیمه مرکزی تعیین می‌کند یک یا تعدادی از اقدامات زیر را فوراً به مرحله اجرا درآورد:

• از پرداخت پاداش به هیات مدیره و مدیران موسسه بیمه خودداری نماید،
• از توزیع بیش از ۱۰ درصد سود (سود قابل توزیع به سهامداران) خودداری نماید،
• هزینه‌های اداری و عمومی خود را کاهش دهد،
• از سرمایه‌گذاری درگزینه‌های معینی خودداری نموده یا بر مقدار آنها محدودیت اعمال نماید،
• روش محاسبه نرخ حق بیمه قراردادهای بیمه‌ای که در آینده منعقد می‌شوند را اصلاح نماید،
• عملیات صدور بیمه در بخشی از شعب را کاهش دهد،
• فعالیتهای برخی از شعب خود را محدود نماید،
• عملیات صدور بیمه در شرکتهای تابعه را کاهش دهد،
• سهام یا دارایی شرکتهای تابعه را به فروش برساند،
• از توسعه فعالیت‌های بیمه‌ای در رشته های جدید خودداری نماید،
• اعضای هیات مدیره و مدیران خود را تغییر دهد.